Veroorzaakt haarverf kanker?

Probleem: Een verpleegkundige vertelde me eens dat ik geen donkerbruine of zwarte haarkleuring moest gebruiken, omdat dat kanker kan veroorzaken. Ik heb hierover in je boek over haarverzorging gelezen en daarin legde je uit dat er geen reden tot bezorgdheid is, maar het lijkt nog steeds een geschilpunt te zijn in de medische wereld. Is een donkere haarkleur nu veilig of niet?

Oplossing: Helaas weten maar weinig van de miljoenen vrouwen die hun haar regelmatig bijkleuren, dat het gebruik van haarverf en het verband met een aantal soorten kanker überhaupt een punt van discussie is. Hoewel het een onderwerp van essentieel belang is, bestaat er nog steeds geen eenduidigheid over. Het enige wat ik kan doen, is je de beschikbare informatie en het onderzoek dat hiernaar is gedaan, verschaffen, zodat je zelf  uiteindelijke een beslissing kunt nemen.

De verdeeldheid over haarverf ontstond met name toen uit onderzoek van de American Cancer Society bleek, dat vrouwen die langer dan twintig jaar zwarte haarverf hadden gebruikt, een licht verhoogd risico hadden om aan de gevolgen van Non-Hodgkin lymfoom en tumoren van het beenmerg (die meestal kwaadaardig zijn) te overlijden. Onderzoekers onderzochten 573.369 vrouwen die vragenlijsten invulden over het gebruik van permanente haarverf. Echter, uit die studie bleek ook dat vrouwen die hun haar verfden in het algemeen een licht verminderd risico vertoonden om aan kanker te overlijden dan vrouwen die nooit haarverf gebruikten.¹

Vervolgonderzoek toonde geen verband aan en onderschreef geen van de risico’s. Het FDA Consumer magazine publiceerde in januari-februari 2001 een artikel over een onderzoek van het Brigham and Women's Hospital in Boston.² Onderzoekers volgden 99.000 vrouwen voor dit onderzoek, waaruit bleek dat er geen groter risico bestond op bloedkanker of kanker aan de lymfklieren bij vrouwen die ooit permanente haarverf gebruikt hadden. Het artikel besteedde ook aandacht aan research uitgevoerd door onderzoekers van de University of California in San Francisco in 1998,³ die 2.544 mensen ondervroegen over het gebruik van haarkleuringsproducten. Nadat ze de resultaten van dit onderzoek hadden samengevoegd met de resultaten van proeven op dieren en ander epidemiologisch onderzoek, kwamen ze tot de conclusie dat er weinig overtuigend bewijs was voor een verband tussen Non-Hodgkin en normaal gebruik van haarkleuringsproducten door mensen.

Er is daarna nog meer onderzoek gedaan, maar ook dat toonde geen verband aan tussen het gebruik van haarverf en kanker of andere ziektes. In één van de onderzoeken werd gesteld, dat de afwezigheid van een verband tussen het gebruik van een enkel type haarkleuring en het risico op borstkanker bewijst dat het gebruik van haarkleuringsproducten geen invloed heeft op het risico om borstkanker te krijgen bij vruchtbare vrouwen. Dus wijzen de resultaten van dit onderzoek en de negatieve resultaten van de meeste (maar niet alle) voorafgaande onderzoeken, het meest in de richting van de conclusie dat noch haarkleuringsproducten noch haarsprays invloed hebben op het risico van het krijgen van borstkanker.⁴ Volgens weer een ander onderzoek is er geen bewijs gevonden dat het gebruik van permanente haarverf, de leeftijd waarop de haarverf voor het eerst gebruikt werd, de frequentie en de duur van het gebruik verband houden met het ontstaan van systemische lupus.⁵  Deze kwestie kwam wederom in het nieuws in februari 2001, toen onderzoekers van de University of Southern California melding maakten van een verband tussen het gebruik van permanente haarkleuring en blaaskanker. De onderzoekers analyseerden de vragenlijsten van 897 patiënten met blaaskanker en vergeleken ze met de vragenlijsten van 897 vergelijkbare personen zonder blaaskanker. Ze ontdekten dat personen met blaaskanker drie keer zo vaak vijftien jaar of langer tenminste één keer per maand permanente haarverf gebruikt hadden. Bovendien hadden de onderzochte personen die langer dan tien jaar als kapster of kapper gewerkt hadden, een vijf keer grotere kans om blaaskanker te krijgen dan mensen die niet blootgesteld waren aan permanente haarverf.

Het is van belang om aan te geven dat het hier om een epidemiologische studie ging die het gedrag en het mogelijke verband tussen producten en hun effect op de gezondheid onderzocht. Resulaten uit epidemiologisch onderzoek zijn echter absoluut niet doorslaggevend. Er komt bijvoorbeeld niet duidelijk uit het onderzoek naar voren hoeveel deelnemers rookten, wat ze aten en of ze al dan niet andere ziekten hadden die van invloed zouden kunnen zijn. De studie beweert ook niet dat haarverf kanker veroorzaakt, alleen dat er een mogelijk verband is (en dat betekent weer dat er geen ondubbelzinnig en overtuigend bewijs voor is).

Zoals je merkt, zijn de geleerden het er nog niet over eens. Er is niet genoeg informatie of onderzoeksmateriaal voorhanden om te kunnen concluderen dat je donkergekleurde haarverf beter kunt mijden.

Als je het zekere voor het onzekere wilt nemen, kun je ervoor kiezen, om donkere permanente of semi-permanente haarverf niet te gebruiken. Als je kijkt naar het onderzoek van de University of Southern California dat laat zien dat vrouwen die hun haar gedurende vijftien jaar meer dan elf keer per jaar verfden een groter risico liepen, zou je kunnen overwegen om je haar iets minder vaak te verven, niet meer dan zo’n zes tot acht keer per jaar. Het is ook belangrijk om in gedachten te houden dat, alhoewel haarverf het risico op blaaskanker kan vergroten, het nog steeds om een relatief klein aantal gevallen gaat. Per jaar krijgen in Nederland ‘slechts’ 1000 vrouwen blaaskanker, terwijl bij 4000 mannen de diagnose blaaskanker wordt gesteld.

Bronnen

¹ bronnen: Journal of the National Cancer Institute, 2 februari 1994, pp. 210-215 Environmental Health Perspectives, juni-juli 1994, deel 102, nummer 6-7
² bron: Journal of the National Cancer Institute, 5 oktober 1994

³ bron: American Journal of Public Health, december 1998

⁴ bron: Cancer Causes and Control, december 1999, pp. 551-559
⁵ bron: Arthritis and Rheumatism, april 1996, pp. 657-662