Eczeem
Eczeem is een huidprobleem waarover ik kan spreken uit eigen ervaring, aangezien ik er erg last van heb gehad vanaf mijn achtste totdat ik begin dertig was. Ik heb er nog steeds een beetje last van en heb altijd een tube sterke cortisone crème bij me. Het eczeem was het hevigst toen ik jong was. Meer dan 70% van mijn huid was rood en ruw, de huid jeukte en zat vol korstjes. Ik liep de deur plat bij de dermatoloog op zoek naar een oplossing, die ik nooit echt heb gevonden. Totdat het veel later in mijn leven spontaan bijna helemaal verdween. Ik voel enorm mee met mensen die er last van hebben. Hoewel er de laatste jaren veel vooruitgang is geboekt in de kennis op dit gebied, kunnen veel vragen helaas nog steeds niet worden beantwoord.
Eczeem (ook bekend als atopische dermatitis) is een algemene term die wordt gebruikt om een vreemde verzameling van huiduitslag te beschrijven, variërend van kleine stukjes huid die een beetje jeuken en die ietwat rood en geïrriteerd zijn tot chronisch ontstoken delen van het lichaam met pus en korsten die aanhoudend jeuken. Hoewel er gemene delers zijn, kan eczeem zich in vele vormen manifesteren en er van persoon tot persoon anders uitzien en anders aanvoelen. Eczeem komt het meeste voor in de holten van knieën en ellebogen, in de hals, op de handruggen, de bovenkant van de voeten en de polsen. Ondanks jarenlang onderzoek is de oorzaak van eczeem nog steeds niet bekend. Eén van de meest voorkomende theorieën is, dat iemand met eczeem last heeft van een vorm van kortsluiting in het immuunsysteem. Dat betekent dat de huid abnormaal reageert op een bepaalde stof. Die stof kan zo iets eenvoudigs zijn als bijvoorbeeld water. De aanstichter kan van alles zijn; van kleding tot reinigingsmiddelen, zeep, gras, voeding, allergenen (waaronder stof en mijten) tot een gebrek aan vocht of een combinatie van factoren. Wat nog het meest frustrerend is, is dat de reactie kan komen en gaan zonder dat duidelijk is waarom of wanneer. Er lijkt ook een erfelijke component te bestaan. Zo hebben kinderen van wie de ouders eczeem hebben een kans van 80% om het ook te ontwikkelen. Daarnaast lijkt stress, zowel bij kinderen als volwassenen, invloed te hebben op het ontstaan van eczeem, de duur en de hevigheid ervan. Wat de oorzaak ook moge zijn, de huid reageert bij eczeem op een stof of een bepaalde omgevingsfactor en veroorzaakt een matige tot ernstige ontsteking die gepaard gaat met jeuk.
De meest voorkomende vormen van eczeem zijn:
- Atopisch eczeem (ook wel atopische dermatitis):
misschien wel de meest heftige en pijnlijke vorm van eczeem. Deze ernstige vorm wordt gekenmerkt door ondraaglijke jeuk en irritatie die gepaard gaat met een ruwe huid met kloofjes, die zeer gevoelig is voor infecties.
- Allergisch of irritatief (ortho-ergisch) contacteczeem:
Deze specifieke vorm van eczeem komt voor als het immuunsysteem te sterk reageert en ontstoken of overgevoelig raakt doordat een bepaalde stof in aanraking met de huid komt. De meest voorkomende stoffen waardoor deze reactie ontstaat, zijn geurstoffen, nikkel, schoonmaakmiddelen, wol, gras en azijn. Als je er eenmaal achter bent op welke stof je reageert, is het vermijden ervan vaak dé oplossing van je probleem.
- Een complicatie van deze vorm van eczeem is oogliddermatitis, waarbij sprake is van een lichte tot matige roodheid, schilferen en een gezwollen huid. Deze vorm komt veel voor en treft bijna alleen vrouwen die bepaalde make-up, nagellak, of stylingproducten voor het haar gebruiken. Als die in contact komen met de ogen, veroorzaken ze een allergische reactie. Nagellak, parfum en conserveermiddelen zijn hier de grootste boosdoeners. Het beste is het product niet meer te gebruiken en een vervanging te zoeken die geen reactie geeft.
- Seborroïsch eczeem bij baby’s:
beter bekend als berg. Hier hebben over het algemeen alleen baby’s jonger dan 1 jaar last van. Hoewel de korstige, dikke en soms rode laag er verschrikkelijk kan uitzien, heeft de baby er over het algemeen helemaal geen last van en jeukt het ook niet.
- Seborroïsch eczeem bij volwassenen:
komt vaak voor bij mensen boven de 20 jaar. Op de hoofdhuid ziet het er vaak uit als een milde vorm van roos, maar het kan zich naar het gezicht, de oren en borst uitbreiden. De huid wordt rood, ontstoken, en begint te schilferen. Men denkt dat het wordt veroorzaakt door een schimmel. Als de huid geïnfecteerd raakt kan behandeling met een anti-schimmelzalf nodig zijn.
- Nummulair eczeem: nummulair eczeem bevindt zich over het algemeen op de benen en wordt gekenmerkt door muntvormige roze tot rode vlekken die oranje kunnen worden als er sprake is van korsten. Als het niet wordt behandeld, kunnen de vlekken droog en schilferig, donkerder en dikker worden. Dit type eczeem komt het meeste voor bij meisjes in de puberteit en bij vrouwen tussen de 50 en 60 en is over het algemeen erger in de winter.
Het behandelen van eczeem
Je kunt eczeem niet genezen, maar er zijn wel behandelingen die de symptomen en het ongemak kunnen verminderen.
Milde, effectieve huidverzorging:
Het belangrijkste is een milde huidverzorging die ontstekingen remt of voorkomt en die de huid niet uitdroogt of beschadigt. De conditie van de bovenlaag van de huid kan worden verbeterd door producten te gebruiken die rijk zijn aan antioxidanten en huididentieke, anti-irriterende en verzachtende ingrediënten. Je zult versteld staan van het resultaat bij de meeste vormen van eczeem. Concrete tips staan aan het einde van dit artikel.
Vermijd irriterende ingrediënten:
Behalve ervoor te zorgen dat je de huid op milde wijze verzorgt en een goed geformuleerde dag-/nachtcrème gebruikt, is het uitermate belangrijk om alles te vermijden wat huidreacties kan veroorzaken. Uit de buurt blijven dus van beruchte irriterende stoffen, zoals langdurige blootstelling aan water, kan al enorm schelen. Wat ook echt helpt is nadat je een lichaamsdeel hebt gewassen binnen enkele seconden opnieuw de dag- /nachtcrème aanbrengen, vooral op je handen, aangezien zeep en reinigingsproducten berucht zijn om de negatieve reacties die ze kunnen veroorzaken. Als je weet welke stof(fen) je huid niet tolereert, gebruik deze, indien mogelijk, niet meer. Als je zeep of een reiniger in zeepvorm gebruikt, stap dan in ieder geval over op een in water oplosbare reiniger met milde reinigende bestanddelen (vermijd alles waar natriumlaurylsulfaat of natrium C14-16 olefinesulfonaat in zit).
Lokale steroïden:
De meest specifieke en meest succesvolle medicatie is een door een arts voorgeschreven cortisone crème. Cortisone crèmes die je bij de drogist kunt krijgen, kunnen helpen bij heel milde of kortstondige vormen van eczeem, maar als die niet werken, kan een crème op recept je redding zijn. Hoewel dat soort crèmes geen nare bijwerkingen hebben als je ze kort gebruikt, is het wel belangrijk dat je ze alleen op je huid smeert als ze écht nodig zijn en alleen op die delen van de huid die ze écht nodig hebben. Herhaaldelijk, langdurig gebruik van een cortisone crème (jarenlang en dus niet kortstondig) kan je huid dunner maken en voortijdig doen verouderen.
Orale steroïden:
In ernstige gevallen van eczeem waarbij lokale steroïden niet helpen, kunnen orale steroïden worden voorgeschreven. Vanwege de ernstige bijwerkingen die kunnen optreden mag dit echter alleen onder strikt toezicht van een arts.
Lokale immunomodulatoren: in 2000 en 2001 zijn Protopic (werkzame stof: tacrolimus) en Elidel (pimecrolimus) door de FDA goedgekeurd als nieuwe lokale behandeling tegen eczeem. Ze bevatten geen cortisonen of steroïden, maar het zijn medicijnen die de immuunreactie van de huid kunnen reguleren. Eerste studies waren uitermate positief en deze producten werden dan ook goedgekeurd door de FDA. Jammer genoeg informeerde de FDA in maart 2005 mensen in de gezondheidszorg en patiënten dat gebruik van Elidel en Protopic mogelijk kankerverwekkend is. Deze waarschuwing is gebaseerd op dierproeven, casussen van een kleine groep patiënten en de werking van deze medicatie (het onderdrukken van het immuunsysteem kan er de oorzaak van zijn dat kankercellen gaan woekeren die normaal gesproken door een normaal functionerend immuunsysteem zouden worden aangevallen en vernietigd). Langduriger onderzoek zal nodig zijn om te bepalen of het gebruik van Elidel of Protopic werkelijk kankerverwekkend is. Zolang het risico niet duidelijk is, adviseert de FDA Elidel en Protopic alleen te gebruiken zoals is aangegeven in de bijsluiter en alleen bij patiënten die geen succes hebben bij andere behandelingen.
Lichttherapie:
Onderzoek toont aan dat blootstelling aan UVA- of UVB-licht de symptomen van chronisch eczeem kan verminderen. Onder medisch toezicht kunnen speciaal ontworpen lichtbronnen worden gericht op de aangetaste huiddelen. Ernstig of chronisch eczeem kan worden behandeld met UVA-licht in combinatie met het voorgeschreven middel Psoralen. Psoralen kan oraal of lokaal worden toegediend en verhoogt de lichtgevoeligheid van de huid. Deze behandeling staat bekend als PUVA (Psoralen + UVA-licht).
Lichttherapie is gecompliceerd en duur. Je moet ervoor naar de dokter, waar je meerdere keren per week, gedurende een week tot zelfs maanden, wordt behandeld. Het risico op versnelde huidveroudering en de kans dat ultraviolet licht huidkanker veroorzaakt zijn even groot als bij zonnebaden.
Alternatieve behandelingen:
voor mensen die op zoek zijn naar een alternatief voor de hierboven genoemde, voorgeschreven behandelingen en methoden, is er in januari 2001 een interessant artikel verschenen in The Archives of Dermatology. Daarin wordt een Japans onderzoek beschreven dat heeft aangetoond dat tweederde van de testpatiënten met eczeem vooruitgang boekte nadat ze een maand lang dagelijks een liter oolong thee hadden gedronken. Voor de studie werd 118 patiënten gevraagd hun dermatologische behandeling voort te zetten. Ze moesten echter ook oolong thee drinken gezet met een theezakje van 10 gram dat 5 minuten in een liter kokend water had gehangen. Na een maand toonde 74 (63%) van de 118 patiënten een lichte vooruitgang. Dit positieve resultaat was bij 64 patiënten (54%) na 6 maanden nog steeds zichtbaar.
De studie concludeerde dat het therapeutische effect van oolong thee mogelijk het resultaat is van de anti-allergene eigenschappen van polyfenolen in thee. Hoewel de studie niet het effect heeft onderzocht van theedrinken als de lokale behandeling werd stopgezet, hadden de patiënten er wel baat bij. Dus het combineren van een lokale behandeling (een dag- /nacht crème en eventueel een cortisone crème) in combinatie met het drinken van oolong thee is dusdanig positief dat het verlichting kan bieden aan mensen met eczeem.
Teunisbloem- en bernagie-olie bevatten beiden gammalinolzuur. Dit zuur kan een rol spelen in de algemene gezondheid van de huid en heeft de reputatie dat het eczeem vermindert als dit plaatselijk wordt aangebracht. Enkele studies, waaronder een in het British Medical Journal 1.) hebben aangetoond, dat dit niet het geval is. Niettemin is dit, als je bent geïnteresseerd in alternatieve behandelingen bij eczeem, er één die je kunt uit proberen zonder dat je veel risico loopt op negatieve bijwerkingen.
Er is ook onderzoek gaande naar voeding als bron van reacties. Het is de moeite waard om daarmee te experimenteren en te zien of bepaalde voedselgroepen, zoals zuivel, gluten, bewerkt voedsel of noten een gunstige invloed hebben op de ernst of frequentie van jouw eczeem.
Bronnen:
1) december 2003, pagina’s 1358-1359
Andere bronnen voor dit artikel: Dermatologic Therapy, september 2004, pagina 264; Pediatrics, januari 2006, pagina’s 118-128; Current Medical Research and Opinion, november 2005, pagina’s 1735-1739; British Journal of Community Nursing, oktober 2005, pagina’s 453-456; Homeopathy, oktober 2005, pagina’s 215-221; Pediatric Allergy and Immunology, september 2005, pagina’s 527-533; American Journal of Clinical Dermatology, juni 2005, pagina’s 203-213; Journal of Dermatology, mei 2005, pagina’s 346-353; British Journal of Dermatology, juni 2005, pagina’s 1193-1198; Skin Pharmacology and Physiology, mei-juni 2005, pagina’s 103-114; Archives of Dermatology, december 2004, pagina’s 1463-1466; The Skin Sourcebook, Alan S. Boyd, arts, 1998, pagina’s 45-62.
