Vitamine D en blootstelling aan de zon

Het is moeilijk voor te stellen dat een vitamine het onderwerp van een controverse kan zijn, maar dat is exact de positie waarin vitamine D zich bevindt. Het probleem is dat ons lichaam vitamine D nodig heeft, maar dat zonlicht slecht voor je is. Een vitamine D-tekort kan een ernstige bedreiging voor je gezondheid zijn, met name omdat het de opname van calcium en fosfor blokkeert, waardoor een chronische onevenwichtigheid en verslechtering van je botstructuur optreedt. Het is ons geluk dat zonlicht de meest overvloedige natuurlijke bron is die ons lichaam helpt om vitamine D aan te maken.

Misschien ben je jezelf er niet van bewust dat vitamine D, ondanks de naam, helemaal geen vitamine is. Het is een hormoon dat ook wel calcitriol wordt genoemd. Als je huid wordt blootgesteld aan UVB-licht zet die 7-dehydrocholesterol (dat aanwezig is in je huid en bloed) om in vitamine D, waar je lever en nieren het activeren en het de opname van de mineralen calcium en fosfor in je lichaam reguleert en verbetert. Aangezien er maar weinig voedsel is waar van nature vitamine D in voorkomt (je beste mogelijkheden zijn zalm, makreel en levertraanolie) zijn de meesten van ons afhankelijk van blootstelling aan de zon of voeding waar vitamine D aan is toegevoegd (zoals melk en ontbijtgranen) om er verzekerd van te zijn dat we genoeg binnen krijgen.

De controverse is ontstaan doordat onbeschermd de zon in gaan gevaarlijk is, maar er mensen zijn die geloven dat je lichaam door een zonnefilter te gebruiken niet meer in staat is vitamine D aan te maken uit zonlicht. Die zorg is uitgesproken door meerdere schijnbaar betrouwbare instanties (bronnen: http://www.intelihealth.com/IH/ihtIH/WSIHW000/325/20932/230636.html?d=dmtContent; http://www.cnn.com/2003/HEALTH/diet.fitness/10/28/vitamin.D.ap/; http://www.umm.edu/patiented/articles/what_sunscreen_guidelines_000020_4.htm; American Journal of Clinical Nutrition, december 2004, 80 (supplement 6): pagina’s 1678S-88S; Archives of Dermatology, december 1988, pagina’s 1802-1804).

Aan de andere kant van deze controverse staan mensen die vinden dat je hoe dan ook uit de zon moet blijven (onder wie ikzelf) en die aanraden je vitamine D op peil te houden met voeding en voedingssupplementen. Dit, zonder zuinig te zijn met je zonnefilter, omdat die de UVB-straling die je nodig hebt om vitamine D aan te maken helemaal niet tegenhoudt.

Een artikel dat is herdrukt in PCI Journal (deel 12, nummer 4, november 2004) verwijst naar commentaar van dermatoloog Darrell S. Rigel, arts en hoogleraar aan het New York University Medical Center in New York City. Hij schrijft dat hij dagelijks huidkankerpatiënten behandelt en geschokt is dat iemand met een gerust geweten kan beweren dat opzettelijke blootstelling aan de zon, ook al is dat maar kort, hoe dan ook goed kan zijn. Het is een feit dat de hoeveelheid mensen met huidkanker toeneemt en dat solide wetenschappelijk onderzoek het dagelijks aanbrengen van een zonnefilter als de beste bescherming tegen de schadelijke effecten van zonlicht steunt. Hetzelfde artikel noemt ook een studie uit 1997 die is gepubliceerd in het Journal of the National Cancer Institute. De studie betreft patiënten met xeroderma pigmentosum (een ziekte die meerdere huidkankers veroorzaakt bij mensen die soms maar zijn blootgesteld aan kleine hoeveelheden UV-straling). De studie toont aan dat deze patiënten, die de zon nauwlettend uit de weg gaan en zich gedurende een periode van meerdere jaren consequent tegen UV-straling hebben beschermd, nog steeds een normale hoeveelheid vitamine D hadden. En dan is er nog het feit dat geen enkele zonnefilter, wat de werkzame stoffen ook zijn of hoeveel je er ook van gebruikt, 100% bescherming tegen UV-straling kan bieden. De piepkleine hoeveelheid UVB-straling waartegen een zonnefilter je niet beschermt is genoeg om te zorgen dat er vitamine D wordt aangemaakt (hoewel extra vitamine D-inname, afhankelijk van je huidkleur en het klimaat waarin je woont waarschijnlijk wel nodig is).

Meerdere grote, gecontroleerde studies hebben bovendien aangetoond dat een vitamine D-tekort geen gevolg is van langdurig en consequent gebruik van een zonnefilter. Supplementen met vitamine D zijn een goed idee omdat het dieet van de meeste mensen er niet genoeg in voorziet, om nog maar te zwijgen over het feit dat ons lichaam er naarmate we ouder worden minder van opneemt vanwege de afname van 7-dehydrocholesterol (een bestanddeel in je huid dat het omzetten naar vitamine D stimuleert (bronnen: The Journal of the American Osteopathic Association, Volume 103, nummer 8, augustus 2003, pagina’s 3-4; American Journal of Clinical Dermatology, maart 2002, pagina’s 185-191; Dermatology, januari 2001, pagina’s 27-30; British Medical Journal, oktober 1999, pagina 1066). Neem vitaminesupplementen altijd in overleg met een arts.

Paula Begoun